Բույսերը տեղափոխելու կամ վերատնկելու հիմնական պատճառներն են՝ աճի համար տարածքի անբավարարությունը (երբ արմատները լցնում են ամբողջ կաթսան), սննդանյութերի սպառումը հողում, հիվանդությունների կամ վնասատուների առկայությունը հին հողում, կամ բույսի առողջությունը բարելավելու և նոր աճ խթանելու անհրաժեշտությունը:

Բույսերը տեղափոխելու լավագույն ժամանակը սովորաբար գարունն է՝ մինչև ակտիվ աճի շրջանի սկիզբը։ Այս ժամանակ բույսերն ավելի հեշտ են հարմարվում նոր միջավայրին։ Այնուամենայնիվ, որոշ բույսեր կարող են տեղափոխվել նաև աշնանը, երբ նրանց աճը դանդաղում է։

Վերատնկման համար ընտրեք կաթսա, որի տրամագիծը մոտ 2−5 սմ-ով ավելի մեծ է, քան նախորդը։ Չափազանց մեծ կաթսան կարող է հանգեցնել հողի ավելորդ խոնավության, ինչը վնասակար է արմատների համար։

Տեղափոխելուց առաջ բույսը լավ ջրեք, որպեսզի արմատները հեշտությամբ առանձնանան կաթսայի պատերից և քիչ վնասվեն։ Մի քանի օր առաջ կարող եք նաև նվազեցնել պարարտացումը՝ բույսի սթրեսը նվազեցնելու համար։

Կաթսան շրջեք և զգուշորեն թակեք նրա եզրերին կամ ներքևի մասին, միաժամանակ բույսը բռնեք ցողունի հիմքից։ Եթե բույսը դուրս չի գալիս, կարող եք օգտագործել դանակ կամ այլ բարակ գործիք՝ կաթսայի եզրերով հողը թուլացնելու համար։

Եթե արմատները խճճված են կամ պտտվել են գնդի մեջ, զգուշորեն քանդեք դրանք ձեր մատներով կամ փոքր բույսի գործիքով։ Հեռացրեք ցանկացած մեռած կամ փտած արմատ, որոնք հաճախ մուգ են և փափուկ։ Կարող եք նաև մի փոքր կտրել արմատների ծայրերը՝ նոր աճ խթանելու համար։

Օգտագործեք թարմ, որակյալ հողախառնուրդ, որը համապատասխանում է ձեր բույսի կարիքներին։ Շատ բույսերի համար հարմար է ունիվերսալ հողախառնուրդը, սակայն որոշ բույսեր (օրինակ՝ օրխիդեաներ, կակտուսներ) պահանջում են հատուկ հողախառնուրդներ։

Նոր կաթսայի հատակին դրեք դրենաժային շերտ (օրինակ՝ կերամզիտ)։ Այնուհետև լցրեք մի փոքր թարմ հողախառնուրդ, տեղադրեք բույսը այնպես, որ նրա աճման կետը կամ ցողունի հիմքը լինի նախկինի պես նույն բարձրության վրա, և ավելացրեք մնացած հողը՝ թեթևակի սեղմելով։ Թողեք մի փոքր տարածություն կաթսայի եզրից մինչև հողը՝ ջրելու համար։

Տեղափոխումից հետո բույսը լավ ջրեք և տեղադրեք մասնակի ստվերում կամ պաշտպանված տեղում մի քանի օրով, որպեսզի նվազեցնեք սթրեսը։ Խուսափեք անմիջական արևի լույսից և պարարտացումից առաջին 2−4 շաբաթվա ընթացքում, քանի որ բույսը պետք է հարմարվի նոր պայմաններին։

Հիմնական սխալներն են՝ սխալ ժամանակին տեղափոխելը, չափազանց մեծ կաթսա ընտրելը, արմատները չափազանց շատ վնասելը, սխալ հողախառնուրդ օգտագազրելը, բույսը շատ խորը կամ շատ մակերեսային տնկելը և անբավարար կամ չափից ավել ջրելը տեղափոխումից հետո։

«Տեղափոխման շոկը» նվազեցնելու համար ջրեք բույսը նախքան տեղափոխելը, զգուշորեն վարվեք արմատների հետ, տեղափոխումից հետո տեղադրեք բույսը ստվերոտ և զով տեղում և խուսափեք պարարտանյութերից առաջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում։ Կարող եք նաև օգտագործել արմատային համակարգի զարգացումը խթանող միջոցներ։

Մեծ բույսերը տեղափոխելիս կարևոր է պահպանել հողագունդը հնարավորինս անվնաս։ Օգտագործեք սուր գործիքներ՝ արմատները կտրելու համար, եթե դրանք չափազանց մեծ են։ Կարող է անհրաժեշտ լինել նաև կտրել բույսի վերգետնյա մասի մի մասը՝ հավասարակշռելու արմատային համակարգի կորուստը։ Կիրառեք ջրման և ստվերման կանոնները։

Այո, կարող եք։ Այգու ներսում բույսերի տեղափոխումը կոչվում է տեղափոխում բաց գրունտ։ Դա պահանջում է նույնքան զգուշություն, որքան կաթսայից կաթսա տեղափոխելը։ Համոզվեք, որ նոր վայրը համապատասխանում է բույսի կարիքներին (լույս, հողի տեսակ) և պատրաստեք փոսը նախօրոք։

Արմատային համակարգի խտացումը (root bound) տեղի է ունենում, երբ արմատները չափից շատ են աճում և լցնում ամբողջ կաթսան՝ խճճվելով միմյանց։ Սա խոչընդոտում է սննդանյութերի և ջրի յուրացմանը։ Շտկելու համար բույսը պետք է վերատնկել ավելի մեծ կաթսայում՝ զգուշորեն քանդելով կամ կտրելով արմատային գունդը։

Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել հին հողը։ Այն սպառված է սննդանյութերից, կարող է պարունակել հիվանդությունների հարուցիչներ կամ վնասատուների ձվեր։ Միշտ օգտագործեք թարմ, ախտահանված հողախառնուրդ՝ ձեր բույսերի առողջությունն ապահովելու համար։

Կաթսաների հատակին լավ դրենաժ ապահովելու համար կարող եք օգտագործել կերամզիտ, խճաքար, կոտրված կերամիկական բեկորներ կամ մեծահատիկ ավազ։ Դրանք կանխում են ջրի կուտակումը և արմատների փտումը։

Տեղափոխումից անմիջապես հետո բույսը լավ ջրեք, մինչև ջուրը սկսի դուրս գալ կաթսայի ներքևի անցքերից։ Այնուհետև ջրեք չափավոր՝ թույլ տալով հողի վերին շերտին մի փոքր չորանալ հաջորդ ջրելուց առաջ։

Խուսափեք բույսի տեղափոխումից, եթե այն ծաղկում է, պտուղ է տալիս, կամ գտնվում է հիվանդության կամ վնասատուների ակտիվ փուլում։ Նաև խորհուրդ չի տրվում տեղափոխել ձմռանը՝ բույսի քնած շրջանում, քանի դեռ այլ բան չի պահանջվում

Դուք կհասկանաք, որ բույսը արմատակալել է, երբ կտեսնեք նոր աճ՝ թարմ տերևներ կամ ցողուններ։ Սա նշանակում է, որ բույսը հարմարվել է նոր միջավայրին և սկսել է զարգանալ։

Տեղափոխումը (վերատնկումը՝ repotting) սովորաբար վերաբերում է կաթսայում աճող բույսին՝ այն մեկ այլ, սովորաբար ավելի մեծ կաթսա տեղափոխելուն՝ հողի փոփոխությամբ։ Վերատնկումը (transplanting) ավելի ընդհանուր տերմին է, որը կարող է վերաբերել ինչպես կաթսայից կաթսա, այնպես էլ կաթսայից բաց գրունտ կամ մի տեղից մյուս տեղ տեղափոխելուն։ Երկուսն էլ նպատակ ունեն բարելավելու բույսի աճի պայմանները։