Բույսերին պարարտացնելը կարևոր է, քանի որ դա ապահովում է նրանց աճի և զարգացման համար անհրաժեշտ սննդանյութերը։ Ժամանակի ընթացքում հողը սպառվում է, և առանց լրացուցիչ սնուցման բույսերը չեն կարողանա օպտիմալ աճել, ծաղկել կամ պտուղ տալ։ Պարարտանյութերը լրացնում են հողի սննդանյութերի պաշարները։

Բույսերի համար հիմնական սննդանյութերը (մակրոէլեմենտները) երեքն են՝ Ազոտ (N), Ֆոսֆոր (P) և Կալիում (K), որոնք հայտնի են որպես NPK։ Ազոտը խթանում է տերևների աճը, ֆոսֆորը կարևոր է արմատների և ծաղիկների զարգացման համար, իսկ կալիումը ապահովում է ընդհանուր առողջությունն ու հիվանդությունների դիմադրողականությունը։

Միկրոէլեմենտները սննդանյութեր են, որոնք բույսերին անհրաժեշտ են փոքր քանակությամբ, բայց որոնք կենսական նշանակություն ունեն նրանց առողջության համար։ Դրանք ներառում են երկաթ, մանգան, ցինկ, պղինձ, բոր և մոլիբդեն։ Դրանք կարևոր դեր են խաղում տարբեր ֆերմենտային գործընթացներում և քլորոֆիլի արտադրության մեջ։

Բույսերը պետք է պարարտացնել հիմնականում աճման շրջանում (գարուն-ամառ), երբ նրանք ակտիվորեն զարգանում են։ Ձմռանը, երբ բույսերի աճը դանդաղում է կամ դադարում, պարարտացումը պետք է դադարեցնել կամ կտրուկ նվազեցնել։ Հաճախականությունը կախված է պարարտանյութի տեսակից և բույսի պահանջներից։

Պարարտացման հաճախականությունը տարբեր է։ Շատ սենյակային բույսեր պարարտացվում են ամիսը մեկ կամ երկու անգամ աճման շրջանում, մինչդեռ այգու բույսերին կարող է անհրաժեշտ լինել ավելի հաճախ կամ ավելի քիչ, կախված հողի որակից և բույսի տեսակից։ Միշտ հետևեք պարարտանյութի փաթեթի ցուցումներին։

Պարարտանյութերը լինում են տարբեր տեսակի՝ հեղուկ, հատիկավոր, դանդաղ արձակվող։ Ընտրությունը կախված է ձեր բույսի տեսակից և այգեգործության ոճից։ Հեղուկ պարարտանյութերը արագ են ազդում, իսկ դանդաղ արձակվողները ապահովում են սնուցում երկար ժամանակով։ Կարող եք ընտրել նաև օրգանական կամ սինթետիկ պարարտանյութեր։

Սննդանյութերի պակասը դրսևորվում է տարբեր նշաններով։ Ազոտի պակասը տերևների դեղնումն է, հատկապգես հների մոտ։ Ֆոսֆորի պակասը կարող է հանգեցնել մուգ կանաչ կամ մանուշակագույն տերևների և դանդաղ աճի։ Կալիումի պակասը դրսևորվում է տերևների ծայրերի շագանակագույն դառնալով։

Հողի pH-ը ազդում է սննդանյութերի մատչելիության վրա բույսերի համար։ Շատ թթվային կամ շատ հիմնային հողերը կարող են կապել որոշ սննդանյութեր, դարձնելով դրանք անհասանելի բույսերի արմատների համար, նույնիսկ եթե դրանք առկա են հողում։ Բույսերի մեծամասնությունը նախընտրում է չեզոք կամ թեթևակի թթվային pH (6.0−7.0):

Այո, չափից շատ պարարտանյութ տալը կարող է ավելի վնասակար լինել, քան քիչ տալը։ Դա կարող է հանգեցնել տերևների այրվածքների (աղի այրվածք), արմատների վնասման, բույսի ընդհանուր թառամեցման և նույնիսկ մահվան։ Միշտ հետևեք առաջարկվող դոզաներին։

Կոմպոստը օրգանական նյութերի (սննդի մնացորդներ, տերևներ, խոտ) քայքայման արդյունք է, որը հարուստ է սննդանյութերով։ Այն հիանալի է հողը բարելավելու և բույսերին բնական սնուցում ապահովելու համար։ Կոմպոստը կարելի է խառնել հողին տնկելիս կամ օգտագործել որպես մուլչ՝ աստիճանաբար սնուցելու համար։

Այո, սուրճի մնացորդները կարող են ավելացնել հողի ազոտի մակարդակը և բարելավել դրենաժը, իսկ ձվի կեղևները պարունակում են կալցիում, որը կարևոր է բջջային պատերի համար։ Դրանք օգտակար են, բայց չեն կարող ամբողջությամբ փոխարինել հավասարակշռված պարարտանյութերը։ Օգտագործեք դրանք չափավոր։

Տերևային սնուցումը պարարտանյութի լուծույթը ուղղակիորեն բույսի տերևների վրա ցողելն է։ Սա օգտակար է, երբ բույսերին անհրաժեշտ է արագ սնուցում, կամ երբ հողը սննդանյութերն արդյունավետ չի կլանում։ Այն հատկապես արդյունավետ է միկրոէլեմենտների պակասի դեպքում։

Հողի սննդանյութերի մակարդակը ստուգելու լավագույն միջոցը հողի անալիզն է։ Դուք կարող եք օգտագործել տնային թեստային հավաքածուներ կամ նմուշներ ուղարկել մասնագիտացված լաբորատորիա։ Անալիզը կտրամադրի մանրամասն տեղեկություններ ձեր հողի քիմիական կազմի և պահանջվող պարարտանյութերի մասին։

Օրգանական պարարտանյութերը ստացվում են բնական աղբյուրներից (կոմպոստ, գոմաղբ) և աստիճանաբար են սնուցում ապահովում՝ բարելավելով հողի կառուցվածքը։ Սինթետիկ պարարտանյութերը քիմիապես արտադրված են, ավելի արագ են ազդում և ճշգրիտ սննդանյութեր են մատակարարում, բայց կարող են վնասել հողի միկրոֆլորան։

Նոր տնկված բույսերին սովորաբար առաջին մի քանի շաբաթվա ընթացքում պարարտանյութ անհրաժեշտ չէ, քանի որ նրանք դեռ հարմարվում են նոր միջավայրին։ Հողը, որի մեջ դուք տնկել եք, սովորաբար պարունակում է բավարար սննդանյութեր սկզբնական աճի համար։ Սկսեք պարարտացումը, երբ տեսնեք նոր աճ։

Տաք եղանակին, երբ բույսերը ակտիվորեն աճում են, նրանք ավելի արդյունավետ են կլանում պարարտանյութերը։ Սակայն չափազանց շոգ կամ չոր պայմաններում պարարտացումը կարող է վնասել բույսերին։ Զով և անձրևոտ եղանակին պարարտանյութերը կարող են ավելի դանդաղ կլանվել։

Եթե հողը չափից շատ պարարտանյութ է պարունակում, կարող եք փորձել լվանալ այն մեծ քանակությամբ մաքուր ջրով, որպեսզի ավելորդ աղերը դուրս գան։ Ավելի լուրջ դեպքերում, հատկապես սենյակային բույսերի համար, կարող է անհրաժեշտ լինել բույսը փոխպատվաստել նոր, թարմ հողի մեջ։

Այո, կարող եք պատրաստել տնական պարարտանյութեր՝ օգտագործելով խոհանոցային մնացորդներ, ինչպիսիք են բանանի կեղևները (կալիումի համար), սուրճի մնացորդները (ազոտի համար) կամ ձվի կեղևները (կալցիումի համար)։ Սակայն դրանք պետք է օգտագործել չափավոր և որպես լրացում, այլ ոչ թե հավասարակշռված առևտրային պարարտանյութի փոխարեն։

Օրգանական մուլչը (օրինակ՝ կոմպոստ, տերևներ, փայտի տաշեղ) քայքայվելիս աստիճանաբար սննդանյութեր է ազատում հողի մեջ՝ բարելավելով նրա որակը և պարարտությունը։ Այն նաև օգնում է պահպանել հողի խոնավությունը և ջերմաստիճանը, ինչը նպաստում է առողջ արմատային համակարգի զարգացմանը։

Սենյակային բույսերը սովորաբաբար պետք է փոխպատվաստել յուրաքանչյուր 1−2 տարին մեկ կամ երբ նրանք գերաճեն իրենց կաթսան։ Փոխպատվաստումը նոր հող է ավելացնում, որը հարուստ է սննդանյութերով՝ վերականգնելով հողի պարարտությունը և տրամադրելով աճի համար անհրաժեշտ տարածք։