Հիմնական տեղեկություններ

Գնդաձև թթենին (Morus alba ‘Globosa’) դեկորատիվ սաղարթավոր ծառ է, որը գնահատվում է իր կանոնավոր, խիտ և գրեթե գնդաձև սաղարթապսակի համար։ Այն հատկապես հարմար է ժամանակակից լանդշաֆտային դիզայնի, քաղաքային կանաչապատման, առանձնատների բակերի, այգիների, պուրակների և ճանապարհամերձ տնկարկների համար։ Բարձր պատվաստված ձևերը ստեղծում են հստակ ճարտարապետական տեսք և լավ համադրվում են ինչպես գազոնի, այնպես էլ բազմամյա բույսերի ու ցածր թփերի հետ։

Գնդաձև թթենու առավելություններից են հարաբերական երաշտադիմացկունությունը, արագ հարմարվողականությունը և խնամքի համեմատաբար պարզ պահանջները։ Հասուն ծառը ձևավորում է լայն, ստվեր տվող սաղարթապսակ։ Եթե օգտագործվում է ստերիլ կամ քիչ պտղաբերող ձև, այն առավել հարմար է մայթերի, նստատեղերի և ներկայացուցչական տարածքների մոտ տնկելու համար, քանի որ նվազում է ընկնող պտուղների հետ կապված անհարմարությունը։

Լուսավորություն

Գնդաձև թթենին լուսասեր ծառ է և լավագույն արդյունքը տալիս է բաց, արևոտ տարածքներում։ Օպտիմալ է օրական առնվազն 6–8 ժամ ուղիղ արևային լուսավորությունը։ Բավարար լույսի դեպքում սաղարթապսակը ձևավորվում է խիտ, համաչափ և առողջ, իսկ տարեկան աճը լինում է կայուն։

Թեթև կիսաստվերը հանդուրժելի է, սակայն երկարատև ստվերում սաղարթը կարող է նոսրանալ, ընձյուղները՝ ձգվել, և գնդաձև ձևը կորցնել իր արտահայտիչ կառուցվածքը։

Ջրում

Տնկումից հետո առաջին երկու տարիներին կարևոր է կանոնավոր և խորքային ջրումը, քանի որ այդ շրջանում ձևավորվում է հիմնական արմատային համակարգը։ Հողը պետք է խոնավացվի ամբողջ արմատային գոտու խորությամբ, սակայն չպետք է երկար ժամանակ ջրակալված մնա։

Հասունացած գնդաձև թթենին համեմատաբար լավ է դիմանում կարճատև երաշտին, սակայն երկարատև շոգի դեպքում լրացուցիչ ջրումը նպաստում է սաղարթի թարմության և ծառի ընդհանուր դեկորատիվության պահպանմանը։ Ավելի արդյունավետ է հազվադեպ, բայց առատ ջրելը, քան հաճախակի մակերեսային ջրումը։ Արմատամերձ հատվածի մուլչապատումը օգնում է պահպանել խոնավությունը և նվազեցնել հողի գերտաքացումը։

Ջերմաստիճան և խոնավություն

Գնդաձև թթենին լավ է հարմարվում մայրցամաքային կլիմային, տաք ամառներին և ցուրտ ձմեռներին։ Հասուն ծառերը սովորաբար դիմացկուն են ջերմաստիճանային տատանումների նկատմամբ, սակայն նոր տնկված և երիտասարդ բույսերը առաջին տարիներին ավելի զգայուն են ուժեղ սառնամանիքների, չոր քամիների և հողի երկարատև չորացման նկատմամբ։

Բարձր օդային խոնավություն չի պահանջվում։ Չոր և շոգ շրջաններում հիմնական ուշադրությունը պետք է դարձնել հողի բավարար խոնավությանը։ Ձմռանը երիտասարդ ծառերի արմատամերձ գոտին ցանկալի է մուլչապատել՝ արմատները ջերմաստիճանային կտրուկ փոփոխություններից պաշտպանելու համար։

Հող և պարարտացում

Գնդաձև թթենին հարմարվում է տարբեր հողատեսակների, սակայն լավագույնս զարգանում է բերրի, լավ դրենաժավորված և չափավոր խոնավ հողերում։ Այն չի սիրում երկարատև ջրակալում և շատ ծանր, օդազուրկ հող։ Տնկման փոսը նպատակահարմար է հարստացնել հասուն կոմպոստով կամ որակյալ օրգանական նյութով։

Գարնանը կարելի է կիրառել հավասարակշռված համալիր պարարտանյութ՝ նոր աճը և առողջ սաղարթի ձևավորումը խթանելու համար։ Չափից շատ ազոտ օգտագործել պետք չէ, քանի որ այն կարող է առաջացնել շատ արագ և փափուկ աճ՝ թուլացնելով սաղարթապսակի կոմպակտ կառուցվածքը։ Ամռան վերջում և աշնանը ավելի նպատակահարմար է ընտրել կալիում և ֆոսֆոր պարունակող սնուցում։

Խնամքի կարևոր խորհուրդներ

Գնդաձև թթենու հիմնական խնամքի միջոցներից մեկը սաղարթապսակի ճիշտ ձևավորումն է։ Թեթև ձևավորող էտը օգնում է պահպանել ծառի հավասարակշռված և կոկիկ գնդաձև տեսքը։ Սանիտարական էտի ժամանակ հեռացվում են չորացած, վնասված, հիվանդ կամ իրար խանգարող ճյուղերը։

Եթե ծառը պատվաստված է բարձր բնով, անհրաժեշտ է պարբերաբար հեռացնել պատվաստման կետից ներքև առաջացող վայրի ընձյուղները։ Երիտասարդ ծառերի համար խորհուրդ է տրվում ամուր հենակ, հատկապես քամոտ տարածքներում, մինչև արմատային համակարգը լիովին ամրանա։

Ճիշտ տեղանքի ընտրության, կանոնավոր ջրման և պարբերական էտի դեպքում գնդաձև թթենին երկար տարիներ պահպանում է իր արտահայտիչ տեսքը և դառնում լանդշաֆտային կոմպոզիցիայի ուժեղ կառուցվածքային տարր՝ ստեղծելով ստվեր, համաչափություն և կանաչ ծավալ։