Maghakyan Botanic
Գտեք մեզ
MAGHAKYAN BOTANIC
Maghakyan Botanic
Maghakyan Botanic
Բլոգ
Բույսի առողջ զարգացումը սկսվում է ոչ միայն ջրումից և լուսավորությունից, այլ առաջին հերթին ճիշտ ընտրված հողից։ Հողը բույսի համար պարզապես «միջավայր» չէ․ այն ապահովում է արմատների ամրացումը, ջրի և օդի հավասարակշռությունը, սննդանյութերի հասանելիությունը և մեծապես ազդում է բույսի դիմադրողականության վրա։
Հաճախ նույն հողախառնուրդը օգտագործվում է բոլոր բույսերի համար, սակայն սա ամենատարածված սխալներից մեկն է։ Կակտուսը, հորտենզիան, վարդը, փշատերևը կամ սենյակային ֆիկուսը նույն պահանջները չունեն։ Տարբեր բույսեր նախընտրում են տարբեր կառուցվածք, թթվայնություն, ջրաթափանցելիություն և սննդային հարուստություն։
Այս հոդվածում կքննարկենք, թե ինչպես ընտրել հողը տարբեր բույսերի համար, ինչ նշանակություն ունի pH-ը, երբ և ինչպես պարարտացնել, և ինչ սխալներից է պետք խուսափել։
Արմատները մշտապես շփվում են հողի հետ, և հենց այստեղ է ձևավորվում բույսի ջրային ու սննդային հավասարակշռությունը։ Եթե հողը չափազանց ծանր է, ջուրը կարող է երկար մնալ արմատների շուրջ և առաջացնել թթվածնի պակաս։ Եթե չափազանց թեթև է, խոնավությունն ու սննդանյութերը կարող են շատ արագ կորչել։
Լավ հողախառնուրդը պետք է ապահովի երեք հիմնական պայման՝ բավարար օդափոխություն, խոնավության պահպանում առանց ջրակալման և սննդանյութերի հասանելիություն։
Հողի կառուցվածքը որոշում է, թե որքան հեշտ է ջուրը ներթափանցում, որքան արագ է չորանում և որքան օդ է հասնում արմատներին։ Կավային հողերը ծանր են և երկար են պահում ջուրը, ավազոտ հողերը արագ են չորանում, իսկ հումուսով հարուստ կավավազային հողերը հաճախ ավելի հավասարակշռված են։
pH-ը ցույց է տալիս՝ հողը թթվային, չեզոք թե ալկալային է։ Սա կարևոր է, քանի որ նույն սննդանյութերը տարբեր pH-ի պայմաններում տարբեր չափով են հասանելի բույսին։ Շատ դեկորատիվ բույսեր լավ աճում են թեթև թթվայինից մինչև չեզոք միջավայրում, սակայն կան տեսակներ, որոնք պահանջում են ավելի թթվային հող։
Լավ դրենաժը հատկապես կարևոր է սենյակային բույսերի, փշատերևների, լավանդայի, կակտուսների և սուկուլենտների համար։ Ջրի երկարատև կանգը կարող է առաջացնել արմատների փտում և երկրորդային հիվանդություններ։
Ֆիկուս, ֆիլոդենդրոն, մոնստերա, ագլաոնեմա և շատ այլ սենյակային բույսեր սիրում են թեթև, օդաթափանց և սննդանյութերով հավասարակշռված սուբստրատ։ Լավ տարբերակ է տորֆային կամ կոկոսային հիմքի խառնուրդը՝ պեռլիտով, կեղևով կամ այլ օդաթափանց բաղադրիչներով։
Այս խմբի համար կարևոր է, որ հողը խոնավություն պահի, բայց չմնա մշտապես թաց։
Կակտուսներին և սուկուլենտներին անհրաժեշտ է արագ չորացող, հանքային բաղադրիչներով հարուստ և շատ լավ դրենաժ ունեցող հող։ Սովորական ծանր ունիվերսալ հողը դրանց համար հաճախ չափազանց խոնավապահ է։
Խառնուրդում կարելի է օգտագործել պեռլիտ, պեմզա, խոշոր ավազ կամ մանր խիճ՝ օդափոխությունը և ջրաթափանցելիությունը բարձրացնելու համար։
Վարդերը սիրում են բերրի, կառուցվածքային և լավ ջրաթափանց հող։ Լավ արդյունք է տալիս հումուսով հարուստ կավավազային հողը՝ թեթև թթվայինից մինչև չեզոք pH-ով։
Շատ ծանր և ջրակալվող հողում վարդերի արմատները թուլանում են, իսկ չափազանց աղքատ հողում նվազում է աճն ու ծաղկումը։
Հորտենզիաները նախընտրում են խոնավություն պահող, բայց լավ դրենաժավորված և սովորաբար թեթև թթվային հող։ Հատկապես Hydrangea macrophylla խմբի դեպքում հողի pH-ը կարող է ազդել ծաղիկների գույնի վրա։
Շատ ալկալային հողերում հորտենզիաների մոտ հաճախ նկատվում է երկաթային քլորոզ՝ երբ տերևը դեղնում է, իսկ երակները մնում են ավելի կանաչ։
Շատ փշատերևներ սիրում են լավ դրենաժավորված, չափավոր սննդային և թեթև թթվային հող։ Սակայն տարբեր սոճիներ, եղևնիներ, գիհիներ ու թույաներ նույն պահանջները չունեն, ուստի ցանկալի է հաշվի առնել կոնկրետ տեսակը։
Փշատերևների համար հատկապես վտանգավոր են երկարատև ջրակալումը և խիտ, օդազուրկ հողերը։
Լավանդան, ռոզմարինը և շատ միջերկրածովյան բույսեր նախընտրում են թեթև, արագ ջրաթափանց և համեմատաբար աղքատ հող։ Չափազանց սննդային և մշտապես խոնավ հողը կարող է թուլացնել դրանց դիմադրողականությունը։
Թույաները, տաքսուսները, բուքսուսը և այլ մշտադալար թփեր պահանջում են կառուցվածքային, բայց ոչ ճահճացող հող։ Կենդանի ցանկապատի համար կարևոր է հողը բարելավել ամբողջ տնկման գծով, ոչ միայն առանձին փոսերում։
Պտղատու ծառերի մեծ մասը լավագույն արդյունքն է տալիս բերրի, խոր և լավ դրենաժավորված հողերում։ Արմատային գոտու խտացումը, ջրի կանգը և ուժեղ աղայնությունը կարող են զգալիորեն սահմանափակել աճն ու բերքատվությունը։
Ծանր կավային հողը պարզապես ավազ ավելացնելով «լավացնելը» միշտ ճիշտ չէ։ Եթե հարաբերակցությունը սխալ է, կարող է ստացվել ավելի խիտ կառուցվածք։ Ավելի արդյունավետ է աստիճանաբար ավելացնել օրգանական նյութ, կոմպոստ, կառուցվածք ստեղծող բաղադրիչներ և ապահովել մակերեսային կամ խորքային դրենաժ՝ ըստ տարածքի։
Մշտական խոնավ հատվածներում նախ պետք է լուծել ջրահեռացման խնդիրը, հետո միայն զբաղվել տնկմամբ։
Ավազոտ հողը լավ է ջրաթափանց, բայց արագ է կորցնում խոնավությունն ու սննդանյութերը։ Այն բարելավելու համար օգտագործվում են կոմպոստ, հումուս, օրգանական նյութեր և մուլչապատում։
Նպատակն է բարձրացնել հողի ջրապահունակությունը՝ առանց այն չափազանց ծանր դարձնելու։
Պարարտացումը լրացնում է այն սննդանյութերը, որոնք բույսը օգտագործում է աճի ընթացքում կամ որոնք հողում բնականաբար քիչ են։ Սակայն պարարտանյութը չի կարող փոխարինել սխալ ընտրված հողին, վատ դրենաժին կամ վնասված արմատային համակարգին։
Եթե բույսը վատ է աճում, առաջին քայլը պետք է լինի պատճառի բացահայտումը, ոչ թե անմիջապես մեծ քանակով պարարտանյութ տալը։
Պարարտանյութերի վրա հաճախ նշվում են երեք թվեր՝ օրինակ 20-20-20 կամ 10-5-20։ Դրանք համապատասխանաբար ցույց են տալիս ազոտի (N), ֆոսֆորի (P) և կալիումի (K) հարաբերակցությունը։
Սակայն միայն NPK-ը բավարար չէ։ Բույսերին անհրաժեշտ են նաև կալցիում, մագնեզիում, երկաթ և այլ միկրոտարրեր։
Ակտիվ աճի շրջանում բույսերի սննդային պահանջը սովորաբար բարձրանում է։ Սենյակային բույսերի մեծ մասի համար սա գարուն-ամառ շրջանն է, իսկ պարտեզային բույսերի դեպքում՝ ակտիվ վեգետացիայի փուլերը։
Ձմռանը հանգստի մեջ գտնվող բույսերին հաճախ պետք է քիչ կամ ընդհանրապես չպարարտացնել, եթե հատուկ պայմաններ չկան։
Չափից շատ պարարտանյութը կարող է առաջացնել արմատների այրում, տերևների եզրերի չորացում, աղերի կուտակում և նույնիսկ բույսի մահ։
Օրգանական պարարտանյութերը բարելավում են ոչ միայն սննդային ֆոնը, այլ նաև հողի կառուցվածքը և մանրէաբանական ակտիվությունը։ Կոմպոստը դրա լավագույն օրինակներից է։
Հանքային պարարտանյութերը ավելի ճշգրիտ և արագ են տալիս անհրաժեշտ տարրերը, սակայն պահանջում են ճիշտ դոզավորում։ Գործնականում լավագույն արդյունքը հաճախ ստացվում է հավասարակշռված մոտեցմամբ։
Տերևների դեղնումը միշտ չէ, որ նշանակում է ազոտի պակաս։ Օրինակ՝ երկաթի պակասի դեպքում երիտասարդ տերևները կարող են դեղնել, իսկ երակները մնալ կանաչ։ Մագնեզիումի պակասը հաճախ ավելի նկատելի է հին տերևների վրա։
Սակայն նույն ախտանշանները կարող են առաջանալ նաև pH-ի խնդրից կամ վնասված արմատներից։ Այդ պատճառով սնուցումը ցանկալի է կատարել ախտորոշումից հետո։
Սենյակային բույսերի սուբստրատը ժամանակի ընթացքում խտանում է, կորցնում կառուցվածքը և կարող է կուտակել աղեր։ Եթե ջուրը շատ դանդաղ է անցնում, արմատները ամբողջությամբ լցրել են ծաղկամանը կամ բույսի աճը明显որեն դանդաղել է, կարող է անհրաժեշտ լինել փոխպատվաստում։
Նոր ծաղկամանը սովորաբար ընտրում են միայն մի փոքր ավելի մեծ, որպեսզի հողի մեծ ավելցուկը երկար չմնա թաց։
Պրոֆեսիոնալ մոտեցման դեպքում օգտակար է գնահատել հողի pH-ը, աղայնությունը, կառուցվածքը և անհրաժեշտության դեպքում կատարել լաբորատոր անալիզ։ Սա հատկապես կարևոր է մեծ կանաչապատ տարածքների, պտղատու այգիների և այն հատվածների համար, որտեղ բույսերը պարբերաբար խնդիրներ են ունենում։
Հողի ճիշտ ընտրությունը և հավասարակշռված պարարտացումը առողջ բույսերի հիմքերից են։ Լավ արդյունքը ստացվում է այն ժամանակ, երբ հողի կառուցվածքը, pH-ը, ջրաթափանցելիությունը և սննդային մակարդակը համապատասխանում են կոնկրետ բույսի պահանջներին։
Չկա մեկ «լավագույն հող» բոլոր բույսերի համար։ Կակտուսին անհրաժեշտ է արագ չորացող հող, հորտենզիային՝ խոնավություն պահող և թեթև թթվային միջավայր, իսկ վարդերին՝ բերրի և կառուցվածքային հող։ Նույն սկզբունքը վերաբերում է նաև պարարտացմանը՝ ճիշտ բույս, ճիշտ նյութ, ճիշտ ժամանակ և ճիշտ դոզա։